Katowice

Współrzędne: 50°15' N 19°00' E50.25 19 (Katowice)

Katowice
Katowice po burzy
Herb Katowic Flaga Katowic
Województwo	śląskie
Powiat	miasto na prawach powiatu
Gmina  - rodzaj	Katowice miejska
Założono	XVI wiek
Prawa miejskie	1865
Prezydent miasta	Piotr Uszok (e-mail)
Powierzchnia	164,67 [1] km²
Położenie	50° 15' N 19° 00' E
Wysokość	266 – 352 m n.p.m.
Ludność (2007)  • liczba ludności  • gęstość  • aglomeracja	314 500 [1] 1910 [1] os./km² 2 441 000 Konurbacja śląsko-zagłębiowska
Strefa numeracyjna (do 2005)	(+48) 032
Kod pocztowy	40-001 do 40-999
Tablice rejestracyjne	SK
Położenie na mapie Polski Katowice
TERC10 (TERYT)	2469011
SIMC10	0937474
Miasta partnerskie	Ostrawa Kolonia Mobile Saint-Étienne Odense Miszkolc Groningen Hrabstwo Południowy Dublin Shenyang
Urząd miejski3 ul. Młyńska 4 40-098 Katowice tel. (032) 259-39-09; faks (032) 253-79-84 (e-mail)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Katowice (niem. Kattowitz, śl. Katowicy^[2], czes. Katovice) - miasto położone w południowej Polsce, stolica województwa śląskiego, dawniej autonomicznego województwa śląskiego, główny ośrodek Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. Licząc 314 500 mieszkańców, jest dziesiątym miastem w kraju pod względem liczby ludności i 11 pod względem powierzchni, mając 165 km².^[1]

W latach 1945-1950 stolica województwa śląsko-dąbrowskiego, 1950-1998 — województwa katowickiego, 1953-1956 — województwa stalinogrodzkiego. Katowice są siedzibą Górnośląskiego Związku Metropolitalnego oraz stałym członkiem Unii Metropolii Polskich.

Spis treści 1 Geografia 1.1 Położenie 1.2 Klimat 1.3 Podział administracyjny 1.4 Aglomeracja 2 Demografia 2.1 Rozwój demograficzny 2.2 Struktura wiekowa i zawodowa 3 Historia 4 Gospodarka 4.1 Firmy i przedsiębiorstwa 4.2 Górnictwo i hutnictwo 4.3 Handel i targi 4.4 Inwestycje 5 Transport 5.1 Komunikacja miejska 5.2 Transport kolejowy 5.3 Transport drogowy 5.4 Transport lotniczy 6 Edukacja 7 Kultura 7.1 Muzyka 7.2 Teatry 7.3 Kina 7.4 Muzea 7.5 Media 7.6 Cykliczne imprezy kulturalne 7.7 Galerie sztuki 8 Ekologia 9 Sport 9.1 Aktywne kluby sportowe 9.2 Nieistniejące już kluby sportowe 10 Architektura 10.1 Dane urbanistyczne 10.2 Zabytki i atrakcje turystyczne 10.3 Wieżowce 11 Polityka 11.1 Urzędy i instytucje 11.2 Prezydent miasta 11.3 Rada miasta 12 Życie religijne 12.1 Kościół rzymskokatolicki 12.2 Kościół ewangelicko-augsburski 12.3 Kościoły ewangeliczne 12.4 Judaizm 12.5 Inne 13 Ludzie związani z Katowicami 14 Osoby urodzone w Katowicach 15 Przypisy 16 Bibliografia 17 Linki zewnętrzne

[edytuj] Geografia

[edytuj] Położenie

Katowice leżą na Wyżynie Katowickiej, będącej częścią Wyżyny Śląskiej, we wschodniej części Górnego Śląska. Miasto leży na dziale wodnym Wisły i Odry - naturalnej granicy Małopolski i Śląska. Przez Katowice przepływają rzeki: Rawa - dopływ Wisły i Kłodnica - dopływ Odry oraz kilka mniejszych. Teren miasta odznacza się urozmaiconą rzeźbą terenu, a różnice wysokości względnych wynoszą około 100 m, najwyższe wzniesienie jest położone 352 m n.p.m. (znajduje się on w dzielnicy Murcki), a najniższy punkt leży na wysokości 261 m n.p.m. (w dzielnicy Zarzecze) Pod względem geologicznym, Katowice położone są w Górnośląskim Zagłębiu Węglowym, obejmującym Górnośląski Okręg Przemysłowy oraz Rybnicki Okręg Węglowy. Katowice graniczą z Chorzowem, Siemianowicami Śląskimi, Sosnowcem, Mysłowicami, Lędzinami, Tychami, Mikołowem, Rudą Śląską i Czeladzią. W obrębie kilkuset kilometrów od Katowic leży 6 europejskich stolic: Berlin, Bratysława, Budapeszt, Praga, Warszawa i Wiedeń.

[edytuj] Klimat

Ta sekcja wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Aby uczynić ją weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Średnia roczna temperatura wynosi 8,0ºC, średnia temperatura w lipcu 17,7°C, a w styczniu –1,7°C. Średnia suma opadów w skali roku nie przekracza 750 mm. Charakterystyczne są tu wiatry słabe, o prędkości nie przekraczającej 2 m/s, wiejące z kierunku zachodniego. O klimacie miasta decydują wpływy oceaniczne, które mają przewagę nad wpływami kontynentalnymi, oraz sporadycznie docierającymi tu od południowego zachodu, przez Bramę Morawską, masami powietrza zwrotnikowego. Oprócz wspomnianych, nad Katowice docierają jeszcze masy zimnego powietrza arktycznego z północy (głównie w chłodnej połowie roku). Klimat całego Górnego Śląska różni się nieco od klimatu sąsiednich regionów, zwłaszcza Dolnego Śląska czy Wielkopolski. Różnice są widoczne w większości parametrów meteorologicznych. Przejawia się to między innymi w niższej temperaturze powietrza, zarówno latem, jak i zimą, oraz w większej sumie opadów, co z kolei przejawia się dłuższym okresem zalegania pokrywy śnieżnej, oraz większą jej grubością.

[edytuj] Podział administracyjny

Miasto Katowice składa się z 22 dzielnic zgrupowanych w 5 zespołach dzielnic:

I. Zespół dzielnic śródmiejskich 1. Śródmieście 2. Koszutka 3. Bogucice 4. Os. Paderewskiego – Muchowiec II. Zespół dzielnic północnych 5. Załęże 6. Os. Witosa 7. Osiedle Tysiąclecia 8. Dąb 9. Wełnowiec-Józefowiec III. Zespół dzielnic zachodnich 10. Ligota-Panewniki 11. Brynów-Osiedle Zgrzebnioka 12. Załęska Hałda-Brynów

IV. Zespół dzielnic wschodnich 13. Zawodzie 14. Dąbrówka Mała 15. Szopienice-Burowiec 16. Janów-Nikiszowiec 17. Giszowiec V. Zespół dzielnic południowych 18. Murcki 19. Piotrowice-Ochojec 20. Zarzecze 21. Kostuchna 22. Podlesie

[edytuj] Aglomeracja

Katowice leżą w centrum największej konurbacji w Polsce – 2,8 mln ludzi. Nie jest to właściwa aglomeracja, nie ma bowiem wyraźnie dominującego miasta. Region ten rozkwitł w XIX wieku dzięki gwałtownemu rozwojowi górnictwa i hutnictwa. W tym też wieku, podczas planowania strategicznego, utworzono region nazywany Górnośląskim Okręgiem Przemysłowym. Składa się on z dwudziestu kilku miast oraz kilkudziesięciu mniejszych miejscowości na terenie Górnego Śląska i Zagłębia. Od lat 90. XX wieku zaczęto planować metropolizację regionu katowickiego.

9 stycznia 2006 prezydenci 17 miast podpisali deklarację utworzenia Górnośląskiego Związku Metropolitalnego (GZM). Początkowo w skład Związku miało wejść 17 miast, w tym 14 miast na prawach powiatu. Ostatecznie, po konsultacjach statutu Związku z nadzorem prawnym Wojewody Śląskiego zadecydowano, że w obecnym stanie prawnym Związek mogą powołać wyłącznie miasta na prawach powiatu. Obecnie, po przyjęciu uchwał o przystąpieniu do związku i przyjęciu statutu związku przez rady miast-założycieli, związek został zarejestrowany przez MSWiA. Do GZM-u oprócz Katowic należą sąsiednie miasta: Bytom, Chorzów, Dąbrowa Górnicza, Gliwice, Jaworzno, Mysłowice, Piekary Śląskie, Ruda Śląska, Siemianowice Śląskie, Sosnowiec, Świętochłowice, Tychy, i Zabrze.

[edytuj] Demografia

[edytuj] Rozwój demograficzny

Rozwój demograficzny Katowic związany jest z wcielaniem pogranicznych osad i tym samym z rozwojem terytorialnym miasta. Od uzyskania w 1865 praw miejskich, Katowice powiększały kilkakrotnie swoją powierzchnię i zmieniały strukturę administracyjną. 15 lipca 1924 liczba ludności miasta przekroczyła 100 tys. W tym dniu wcielono do Katowic: Bogucice, Brynów, Dąb, Ligotę, Załęską Hałdę, Załęże i Zawodzie, co spowodowało praktycznie podwojenie liczby mieszkańców z niespełna 57 tys. do prawie 113 tys. (129 437 w maju 1930 ^[3]). Kolejne przyłączenia okolicznych osad miały miejsce w latach 1951, 1960 i 1975. W okresie od 1825 do 1924 liczba ludności podwajała się, głównie przez migrację i wcielanie okolicznych osad, co ok. 10 lat i w ciągu tychże 100 lat zwiększyła się ponad 165-krotnie. Jednakże, z początkiem lat 90. XX w., nastąpiła zmiana tendencji rozwoju demograficznego miasta i nastąpił spadek liczby ludności Katowic z 366 600 (stan 1991) do 314 500 (stan 2007^[1]).

[edytuj] Struktura wiekowa i zawodowa

Na 312 201 mieszkańców Katowic blisko 16% jest w wieku przedprodukcyjnym (49 476 osób), w wieku poprodukcyjnym jest ponad 19% mieszkańców (60 333 osoby), natomiast w wieku produkcyjnym jest 65% mieszkańców (202 371 osób). Świadczy to o bardzo niekorzystnym zjawisku starzenia się społeczeństwa, a w porównaniu w innymi dużymi miastami Polski i Europy Katowice są jednym z najstarszych demograficznie miast.

Mimo że w wieku produkcyjnym w mieście jest 65% mieszkańców, aktywnych zawodowo jest ich ponad 70%.

[edytuj] Historia

Najważniejsze daty:

• 1177 – teren kasztelanii bytomskiej, na którym znajdują się obecne Katowice, został włączony do dzielnicy śląskiej. Poprzednio od 1138 w dzielnicy senioralnej krakowskiej.
• 1299 – wydanie przez księcia bytomskiego Kazimierza II dokumentu ze wzmianką o najstarszej dzielnicy Katowic – ówczesnej wsi Dąb (Crasni Domb).
• 1468 – wzmianka o dzisiejszej dzielnicy Katowic – Podlesiu.
• ok. 1580 – kuźnik Bogucki Andrzej założył na swoim gruncie wieś zagrodniczą Katowice.

• 1598 – po raz pierwszy pojawiła się dokumentach nazwa Katowice (ad parochiam pertinent village Boguczycze, Zalęzie et nova villa Katowicze).
• od połowy XVIII w. – wzmożony rozwój wsi Katowice, związany z odkryciem złóż węgla i uprzemysłowieniem.
• 1816 – na ulicy św. Jana ustawiono figurę tego świętego.
• 1824 – powstały kopalnie: Ferdynand i Waterloo.
• 1847, 6 sierpnia – na stację kolejową wjechał pierwszy pociąg osobowy^[4].
• 1851, 1 kwietnia – otwarcie ekspedycji pocztowej II klasy.
• 1858, 29 września - poświęcenie Kościoła Zmartwychwstania Pańskiego w Katowicach - pierwszego murowanego kościoła w tym mieście.
• 1860, 27 sierpnia – oddano do użytku szkołę na ul. Szkolnej.
• 1860, 11 listopada – poświęcenie cmentarza i pierwszego kościoła katolickiego na terenie ówczesnych Katowic.
• 1862, 4 września – oddanie pierwszej synagogi.
• 1865, 11 września – nadanie Katowicom praw miejskich przez króla Prus Wilhelma I Hohenzollerna.
• 1869, 10 maja – założono gildę strzelecką.
• 1870, 20 listopada – konsekrowano Kościół Mariacki.
• 1873, 27 marca – Katowice zostały siedzibą powiatu ze starostwem.
• 1874 – magistrat przeniósł się z wynajmowanych pomieszczeń do nowego budynku, który stał w miejscu obecnego Teatru Śląskiego.
• 1884, 6-11 listopada – odbyła się Konferencja Katowicka^[5].
• 1902, 22 grudnia – na terenie podkatowickiej osady Stary Panewnik osiedlili się franciszkanie z Wrocławia.
• 1919 – walki podczas I powstania śląskiego w dzielnicach Bogucice, Dąbrówka Mała, Giszowiec, Szopienice, Nikiszowiec.
• 1920 – II powstanie śląskie – blokada śródmieścia miasta przez powstańców i walki w dzielnicach.
• 1920-1921 – na ulicy Heinzelstraße (dzisiejsza Plebiscytowa) działał Polski Podkomisariat Plebiscytowy.
• 1921, 20 marca – podczas plebiscytu 14,6% mieszkańców opowiedziało się za Polską, 85,4% mieszkańców opowiedziało się za Niemcami.
• 1921 – III powstanie śląskie – 3 maja miasto zostało zdobyte od południa przez oddziały Walentego Fojkisa i Adama Kocura.
• 1922 – przyłączenie do Polski (20 czerwca); Katowice zostały stolicą autonomicznego województwa śląskiego, siedzibą Sejmu Śląskiego i Górnośląskiej Komisji Mieszanej.

• 1925, 28 października – powstanie Diecezji Śląskiej, której stolicą zostały Katowice.
• 1927, 5 czerwca – biskup śląski Arkadiusz Lisiecki, symbolicznym wykopaniem ziemi pod fundamenty, rozpoczął uroczyście budowę katowickiej katedry.
• 1928 – rozpoczęcie budowy gmachu Śląskich Technicznych Zakładów Naukowych odebranego w 1972 przez Politechnikę Śląską.
• 1929 – powołanie Muzeum Śląskiego z siedzibą w Katowicach.
• 1931 – otwarcie Śląskich Technicznych Zakładów Naukowych i ukończenie budowy tzw. drapacza chmur.
• 1934 – wybudowanie najwyższego w Polsce "Drapacza Chmur" przy ul. Żwirki i Wigury.
• 1939, wrzesień – wycofanie się wojsk polskich, obrona do 4 września miasta przez harcerzy i grupy powstańców śląskich (obrona wieży spadochronowej). Ok. 860 osób zginęło w walkach, bądź zostało rozstrzelanych przez niemiecki Wehrmacht i członków Freikorpsu w rejonie rynku i w Lasach Panewnickich.
• 1939, 4 września – podpalenie i zniszczenie Synagogi Wielkiej.
• 1940, 20 grudnia – Katowice stały się stolicą niemieckiej Prowincji Górnośląskiej (Gau Oberschlesien).
• 1942 – władze okupacyjne ustanowiły sąd doraźny Standgericht, z którego wyroku zgilotynowano w czasie wojny blisko 700 osób.
• 1945, 27 stycznia – zajęcie miasta przez Armię Czerwoną. Splądrowanie i spalenie kwartału kamienic przy Rynku. Wywózki mieszkańców miasta do sowieckich kopalń w Workucie i Donbasie.

• 1953, 7 marca – zmieniono na trzy lata nazwę Katowic na Stalinogród.
• 1955, 30 października – podczas tzw. wysiedlenia biskupów katowickich ordynariusz częstochowski Zdzisław Goliński konsekrował Katedrę Chrystusa Króla.
• 1956, 10 grudnia – przywrócono pierwotną, historyczną nazwę miasta Katowice.
• 1960 – włączenie do Katowic miasta Szopienice.
• 1965 – oddano do użytku Rondo później nazwane im. gen. Jerzego Ziętka.
• 1968 – w Katowicach powstał Uniwersytet Śląski.
• 1971 – wybudowanie hali sportowej "Spodek".
• 1972 – wybudowanie nowego dworca kolejowego.
• 1972 – odebranie gmachu Śląskich Technicznych Zakładów Naukowych przez Politechnikę Śląską za sprawą Edwarda Gierka.
• 1981, 16 grudnia – akcja pacyfikacyjna w kopalni Wujek, podczas której zabito 9 górników.
• 1983, 20 czerwca – papież Jan Paweł II odprawił Mszę św. na katowickim lotnisku Muchowiec oraz spotkał się z chorymi w Katedrze Chrystusa Króla.
• 1984 – reaktywowano Muzeum Śląskie.
• 1990 – restytucja samorządu i szybki rozwój miasta.
• 1991, 15 grudnia – odsłonięcie i poświęcenie Pomnika Dziewięciu z Wujka.
• 1992, 25 marca – erygowano Metropolię katowicką.
• 1998, 24 października – otwarcie i poświęcenie nowego gmachu Biblioteki Śląskiej.
• 2005 – pierwsze plany dotyczące połączenia Katowic z innymi miastami GOP-u.
• 2006, 28 stycznia – zginęło 65 osób w wyniku zawalenia się hali na terenie Międzynarodowych Targów Katowickich.
• 2006, 6 października – otwarto Centrum Sztuki Filmowej z Filmoteką Silesianów ^[6].
• 2007, 20 września – podpisanie porozumienia w sprawie utworzenia GZM.

[edytuj] Gospodarka

Gospodarka Katowic opiera się obecnie na sektorze usług. Z ponad 150 tyś. zatrudnionych w Katowicach ponad 73% stanowią osoby zatrudnione w tym sektorze (31 grudnia 2006^[7], bez podmiotów gospodarczych o liczbie pracujących do 9 osób). Jest to wynik przemian gospodarczych w ostatnich latach. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto kształtuje się na poziomie 4,3 tys. zł i jest najwyższe w Polsce(dane na rok 2006)^[8]. Ponadto Katowice mają jeden z najwyższych w Polsce wskaźników PKB na jednego mieszkańca – 67 432 PLN (ponad 27 tys. $).

[edytuj] Firmy i przedsiębiorstwa

Na terenie miasta jest zarejestrowanych około 48 tys. podmiotów gospodarczych. Stanowi to około 10% podmiotów gospodarczych zlokalizowanych w województwie śląskim. Tempo wzrostu liczby zarejestrowanych przedsiębiorców sięga 8-10% w skali roku. Około 1/5 z ponad 4 tys. spółek z udziałem kapitału zagranicznego, zarejestrowanych na terenie województwa posiada swoją siedzibę w Katowicach. Katowice są siedzibą Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej.

[edytuj] Górnictwo i hutnictwo

Katowice przez wiele lat były uważane za centrum górnictwa i hutnictwa. W ostatnich latach dużo kopalń i hut zostało zlikwidowanych. Obecnie działające kopalnie połączyły się tworząc Katowicki Holding Węglowy S.A. W skład tego holdingu wchodzi 7 kopalń. Górnictwo, hutnictwo oraz sektor energetyczny generują łącznie ponad 25% wpływów miasta z podatku od nieruchomości^{[potrzebne źródło]}. Budynki po zamkniętych zakładach pracy przekształca się na sklepy, galerie handlowo-rozrywkowe, muzea i punkty widokowe. Przykładowo na terenie byłej KWK Gottwald powstało Silesia City Center, a na terenie byłej KWK Katowice powstaje nowe Muzeum Śląskie.

[edytuj] Handel i targi

Katowice należą do grona największych w Polsce ośrodków miejsko-przemysłowych. Ze względu na wielkość rynku konsumpcyjnego, Katowice stanowią ważne w skali kraju centrum handlowo-targowe. Od końca lat 80. XX w. zmieniła się całkowicie struktura handlu w całej Polsce – w tym także w Katowicach. Ówczesne domy handlowe – dziś nazywane marketami – zostały w większości sprywatyzowane. W mieście znajdują się trzy duże centra handlowe oraz kilka mniejszych. Większość supermarketów jest usytuowana w okolicach osiedli mieszkaniowych. Do największych centrów handlowo-rozrywkowych należą: CH 3 Stawy, CH Dąbrówka oraz Silesia City Center. Co roku w mieście odbywają się Międzynarodowe Targi Katowickie oraz szereg innych mniejszych imprez tego typu jak np.:

Międzynarodowe Targi górnictwa energetyki i metali Toolexpo Międzynarodowe Targi narzędzi i obrabiarek Międzynarodowe Targi spożywcze Jesienna giełda budownictwa Śląskie targi nieruchomości

Międzynarodowe Targi Motoryzacyjne Międzynarodowe Targi techniki motoryzacyjnej BIKE Międzynarodowe Targi rowerowe Targi Międzynarodowe spawalnicze Targi BHP

[edytuj] Inwestycje

Ta sekcja wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Aby uczynić ją weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Katowice przygotowują się obecnie do gigantycznego programu rewitalizacji i przebudowy centrum miasta. W ramach tego projektu planuje się przebudowanie przestrzeni Rynku wraz z przyległymi ulicami oraz Alei Korfantego wraz z obszarem wokół Ronda. Autorem projektu jest katowicki architekt klasy światowej - Tomasz Konior.

Oprócz tego, niezależnie w przygotowaniu lub budowie znajduje się wiele inwestycji prywatnych inwestorów. Z powodu problemów z lotniskiem Muchowiec zablokowane były do tej pory budowy wieżowców. Obecnie o uzyskanie pozwolenia na budowę wysokich budynków stara się około czternastu inwestorów. Najbardziej zaawansowane są projekty wież Trigranitu, Jupiter Plaza oraz biurowiec Hines Polska.

Dodatkowo, wiele ważnych budynków w mieście ulega kompleksowej rewitalizacji - przede wszystkim należy wymienić remonty os. Tysiąclecia, Spodka, wieżowca Haperowiec oraz planowaną przebudowę biurowca DOKP przez spółkę Hines wraz z PKP.

Z obecnych 170 tys. metrów kwadratowych powierzchni biurowej podaż ma się podwoić. Obecnie trwa budowa m.in. Europark-Greenparku czy biurowca GTC przy ul. Francuskiej. Od kilku lat popularne są także są rewitalizacje budynków poprzemysłowych i adaptacja ich na biura czy mieszkania. Najbardziej spektakularną taką inwestycją zajmuje się firma Reinhold Polska.

Także rynek mieszkaniowy Katowic (mimo iż kupcy chętniej wybierają Chorzów) gwałtownie się rozwija. Budowane są m.in. Dębowe Tarasy, Apartamenty Moderna czy luksusowe os. Bażantów.

[edytuj] Transport

[edytuj] Komunikacja miejska

Na terenie Katowic istnieje ok. 200 linii autobusowych oraz 15 tramwajowych. Olbrzymią część linii autobusowych i wszystkie tramwajowe organizuje KZK GOP. Linie autobusowe KZK GOP w Katowicach w większości obsługuje PKM Katowice, zaś wszystkie tramwajowe Tramwaje Śląskie. Oprócz tego w Katowicach działają także linie organizatorów z miast ościennych (Gliwice,Tychy, Jaworzno), nie zrzeszonych z KZK GOP oraz przewoźników prywatnych.

[edytuj] Transport kolejowy

Katowice stanowią jeden z największych węzłów komunikacji kolejowej w Polsce, zarówno jeśli chodzi o przewozy pasażerskie jak i towarowe. Z głównego dworca kolejowego odjeżdżają pociągi wszystkich kategorii, w tym EuroCity i InterCity, zapewniające połączenia ze wszystkimi największymi miastami w Polsce oraz z Czechami, Słowacją, Węgrami, Austrią i Niemcami.

W mieście znajduje się ponadto 8 stacji i przystanków pasażerskich PKP: Katowice Brynów, Katowice Ligota, Katowice Szopienice, Katowice Podlesie, Katowice Piotrowice, Katowice Załęże oraz Katowice Zawodzie.

Kolejowy transport towarowy to przede wszystkim przewozy węgla kamiennego, ze względu na położenie miasta dużą rolę odgrywają przewozy tranzytowe, także międzynarodowe.

Niedaleko Katowic działa najdalej wysunięta za zachód Europy linia kolei szerokotorowej – Linia Hutnicza Szerokotorowa (LHS), łącząca Hutę Katowice z Europą Wschodnią i Azją.

[edytuj] Transport drogowy

Katowice znajdują się na skrzyżowaniu szeregu drogowych szlaków komunikacyjnych. Przez miasto przebiega m.in.:

• E40 Trasa europejska E40 (Francja – Belgia – Niemcy – Katowice – Ukraina – Rosja – Kazachstan – Uzbekistan – Kirgistan)
• E75 Trasa europejska E75 (Norwegia – Finlandia – Katowice – Słowacja – Węgry – Serbia – Macedonia – Grecja – Kreta)
• E462 Trasa Europejska E462 (Polska – Czechy)
• A4 Autostrada A4 (granica z Niemcami – Legnica – Wrocław – Opole – Katowice – Kraków – Tarnów – Rzeszów – Korczowa – granica z Ukrainą)
• 1 DK1 (Trójmiasto – Toruń – Łódź – Częstochowa – Katowice – Bielsko-Biała – Cieszyn)
• 79 DK79 (Warszawa – Sandomierz – Kraków – Katowice – Bytom)
• 81 DK81 (Katowice – Mikołów – Łaziska Górne – Żory – Skoczów – Harbutowice)
• 86 DK86 (Podwarpie – Psary – Będzin – Sosnowiec – Katowice – Tychy)

W okolicach Katowic przebiega kilka ważnych dróg:

• A1 Autostrada A1 (Trójmiasto – Toruń – Łódź – GOP – granica z Czechami)
• 11 DK11 (Kołobrzeg – Piła – Poznań – Kluczbork – Bytom)
• 44 DK44 (GOP – Oświęcim – Kraków)
• 78 DK78 (granica z Czechami – Rybnik – GOP – Zawiercie)
• 88 DK88 (Strzelce Opolskie – Bytom)
• 94 DK94 (Legnica – Wrocław – Opole – Bytom – Kraków)

Przebiega tędy również Drogowa Trasa Średnicowa – trasa szybkiego ruchu, która w założeniu ma przebiegać przez Katowice, Chorzów, Świętochłowice, Rudę Śląską, Zabrze, Gliwice oraz przez Mysłowice, Sosnowiec, Będzin i Dąbrowę Górniczą. Biegną też tędy dwie drogi ekspresowe: S1 (jako część DK1, Wschodniej Obwodnicy GOP) i S86 (jako część DK86).

Katowice mają również wiele bezpośrednich połączeń PKS z wszystkimi regionami kraju. Część z nich obsługuje PKS Katowice. Są to linie do Lublina, Iwonicza, Ostrowca Świętokrzyskiego, Zakopanego, Rabki, Krynicy i Ustrzyk Dolnych^{[potrzebne źródło]}.

[edytuj] Transport lotniczy

W odległości około 30 km na północ od centrum Katowic znajduje się międzynarodowy port lotniczy Katowice-Pyrzowice z asfaltobetonową drogą startową o długości 2800 metrów i szerokości 60 metrów. W 2007 obsłużył prawie 2 mln pasażerów. Port posiada dwa terminale pasażerskie (nowszy otwarty w lipcu 2007) oraz jeden terminal cargo. Przepustowość roczna terminali pasażerskich wynosi ok. 3,6 mln pasażerów. Lotnisko w Pyrzowicach obsługuje ponad 30 stałych połączeń rejsowych liniami lotniczymi Centralwings, EuroLOT, Jet Air, LOT, Lufthansa, Wizz Air, Ryanair i Germanwings (od kwietnia 2008).

W granicach miasta Katowice znajduje się również lotnisko aeroklubowe Katowice-Muchowiec z czynnym trawiastym polem wzlotów. Planowo ma zostać przeistoczone w miejski port lotniczy (ang. city airport) z przyszłą utwardzoną drogą startową o długości 850 metrów i szerokości 25 metrów (koszt: 10 mln zł), obsługujący samoloty zabierające do 18 pasażerów oraz samoloty lotnictwa ogólnego, w tym biznesowe. Jednak obecnie jego rozwój jest hamowany sporami na tle własnościowym pomiędzy aeroklubami.^[9]

W odległości do 100 km od Katowic znajdują się jeszcze dwa międzynarodowe porty lotnicze: port lotniczy Ostrawa i Airport Kraków w Balicach. Ponad to, odległe od Katowic o 90 km lotnisko w Kamieniu Śląskim pod Opolem stara się o status lotniska dla ruchu rejsowego, w tym międzynarodowego. Z uwagi na swoje położenie 12 km od autostrady A4, stanowiłoby realistyczną alternatywę do Pyrzowic i Balic m.in. dla Katowic.

[edytuj] Edukacja

Katowice są jednym z większych ośrodków naukowych w Polsce. Znajduje się tu ponad 20 uczelni wyższych, na których studiuje prawie 100 tys. osób. Według danych statystycznych ponad 67% katowiczan w wieku 20-24 lat posiada wykształcenie średnie i policealne, a ponad 30% w wieku 25-29 lat legitymuje się wykształceniem wyższym. Ogólnie wykształcenie wyższe posiada 16% katowiczan (dane na rok 2005)^[10].

Wyższe uczelnie w Katowicach:

1. Akademia Ekonomiczna w Katowicach
2. Akademia Muzyczna w Katowicach
3. Akademia Wychowania Fizycznego w Katowicach
4. Akademia Sztuk Pięknych w Katowicach
5. Górnośląska Wyższa Szkoła Handlowa w Katowicach
6. Międzynarodowa Szkoła Bankowości i Finansów
7. Międzynarodowa Szkoła Nauk Politycznych w Katowicach
8. Politechnika Śląska, Wydział Inżynierii Materiałowej i Metalurgii, Wydział Transportu
9. Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach
10. Śląska Wyższa Szkoła Zarządzania w Katowicach
11. Śląska Wyższa Szkoła Medyczna w Katowicach
12. Uniwersytet Śląski w Katowicach
13. Wyższa Szkoła Bankowości i Finansów w Katowicach
14. Wyższa Szkoła Humanistyczna w Katowicach
15. Wyższa Szkoła Pedagogiczna TWP w Warszawie, Instytut Pedagogiki
16. Wyższa Szkoła Mechatroniki
17. Wyższa Szkoła Techniczna w Katowicach
18. Wyższa Szkoła Technologii Informatycznych w Katowicach
19. Wyższa Szkoła Umiejętności Społecznych w Poznaniu, wydział zamiejscowy
20. Wyższa Szkoła Zarządzania Marketingowego i Języków Obcych w Katowicach
21. Wyższa Szkoła Zarządzania Ochroną Pracy w Katowicach
22. Prywatne Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych w Bielsku-Białej, wydział zamiejscowy

• PAN – oddział
• Jednostki badawczo-rozwojowe – EMAG, KOMEL, COBR Przemysłu Izolacji Budowlanej, Główny Instytut Górnictwa

W Katowicach znajduje się również:

• około 35 liceów
• około 45 techników, w tym Śląskie Techniczne Zakłady Naukowe
• około 35 gimnazjów
• około 55 szkół podstawowych
• około 50 bibliotek, w tym Biblioteka Śląska

[edytuj] Kultura

Katowice stanowią główny ośrodek kulturalny na terenie Górnego Śląska, chociaż bez zaznaczonej wyraźnej dominacji, w przeciwieństwie do stolic innych regionów. Obecność w regionie dużej liczby znaczących miast ma wpływ decentralizacyjny w regionie. Katowice mieszczą się w czołówce głównych ośrodków kulturalnych Polski.

Poważniejszy rozwój kulturalny miasta przypadł dopiero na okres po 1922, za sprawą ustanowienia miasta stolicą autonomicznego województwa. Dzięki ustawom Sejmu Śląskiego powstawały obiekty oświatowe i kulturalne m.in. Muzeum Śląskie. Za sprawą małych zniszczeń miasta w okresie II wojny światowej większość ośrodków kulturowych utworzono w miejsce dotychczasowych niemieckich. Do 1939 w mieście powstało kilka kin i teatrów, zarejestrowano 17 tytułów czasopism.

W powojennych Katowicach za sprawą kompozytorów Bolesława Szabelskiego i Bolesława Woytowicza powstała śląska szkoła kompozytorów. Dziś jej dorobek kontynuują światowej sławy reprezentanci – Wojciech Kilar i Henryk Mikołaj Górecki, którzy od lat mieszkają i pracują w mieście.

Katowice są siedzibą Narodowej Orkiestry Symfonicznej i najlepszej w kraju Akademii Muzycznej.

Cykliczny Rawa Blues Festival, Metalmania, Mayday Festiwal, Śląski Festiwal Jazzowy, cykl: JaZZ i okolice i dziesiątki innych koncertów przyciągają corocznie setki tysięcy fanów muzyki z całego świata do katowickiego Spodka, najnowocześniejszej i największej sali widowiskowej w Polsce.

[edytuj] Muzyka

• "Camerata Silesia" – Zespół Śpiewaków Miasta Katowice

• Filharmonia Śląska
• Estrada Śląska
• Kwartet Śląski
• GuGalander
• Jazz Klub Hipnoza
• Mega Club
• Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia
• Chór Mieszany "OGNIWO"
• Chór ABSOLUT
• Chór Mieszany przy Katedrze p.w. Chrystusa Króla
• Słoneczni
• Przemienienie
• Chór Wyższego Śląskiego Seminarium Duchownego

[edytuj] Teatry

• Teatr Śląski

• Teatr Ateneum
• Teatr Korez
• Teatr Cogitatur
• Teatr Locus
• Teatr Domisol
• Teatr Gry i Ludzie
• Kinoteatr Rialto
• Teatr Bez Sceny
• Teatr GuGalander
• Alternatywny Teatr Suka Off
• Autorski Teatr Batis
• Mumio
• Impresaryjny Teatr Młodego Widza
• Teatr GART
• Teatr Gry i Ludzie Stowarzyszenie Ogrody Teatru
• Teatr Studencki Nienażarty
• Teatr Studio K

[edytuj] Kina

• IMAX
• Cinema City – punkt rozrywki 44 (13 sal)
• Cinema City – Silesia City Center (13 sal)
• Centrum Filmowe Helios (9 sal)
• Kinoteatr Rialto (1 sala)
• Kino Światowid (1 sala)
• Centrum Sztuki Filmowej (dawne Kino Kosmos) (2 sale)
• Kino Zorza (zamknięte w 2002) (1 sala)
• Kino Palast (nieczynne – 1 sala)
• Klub Filmowca (nieczynne – 1 sala)
• Kino Przyjaźń (nieczynne – 1 sala)

[edytuj] Muzea

• Muzeum Śląskie
• Muzeum Historii Katowic
• Muzeum Archidiecezjalne